Bốc hỏa ở nam giới: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách giảm nhanh

Hiện tượng bốc hỏa thường được nhắc đến ở phụ nữ tiền mãn kinh, nhưng thực tế, nam giới cũng có thể trải qua tình trạng này. Hiểu rõ về bốc hỏa ở nam giới là bước đầu tiên để kiểm soát hiệu quả những ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và chất lượng sống.

Bốc hỏa ở nam giới là gì?

Bốc hỏa là hiện tượng tăng nhiệt cơ thể đột ngột, thường kèm theo cảm giác nóng bừng mặt và phần trên cơ thể, tim đập nhanh, ra mồ hôi, nhất là vào ban đêm. Ở nam giới, hiện tượng này xảy ra do sự rối loạn trong điều hòa nội tiết tố, chủ yếu là testosterone.

Dù có biểu hiện tương tự, bốc hỏa ở nam giới thường diễn tiến âm thầm và ít được chú ý hơn nữ giới. Ở phụ nữ, hiện tượng này liên quan đến sự suy giảm estrogen, còn ở nam, nguyên nhân chủ yếu là testosterone thấp hoặc mất cân bằng trục nội tiết dưới đồi – tuyến yên – tinh hoàn.

Triệu chứng bốc hỏa ở nam giới

Các triệu chứng phổ biến gồm cảm giác nóng bừng vùng ngực, cổ và mặt, đỏ da, vã mồ hôi, tim đập nhanh, dễ cáu gắt hoặc thay đổi tâm trạng đột ngột. Một số nam giới còn cảm thấy lạnh sau cơn bốc hỏa. Cơn bốc hỏa thường kéo dài từ vài giây đến vài phút. Tần suất có thể từ vài lần mỗi tuần đến vài lần mỗi ngày tùy mức độ rối loạn nội tiết và yếu tố đi kèm. Ngoài cảm giác nóng đột ngột, người bệnh có thể gặp rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi, giảm ham muốn tình dục, khó tập trung và tình trạng hồi hộp không rõ lý do.

Nguyên nhân gây bốc hỏa ở nam giới

• Suy giảm hormone testosterone: Testosterone đóng vai trò quan trọng trong điều hòa nhiệt độ, tâm lý và chức năng sinh dục ở nam giới. Khi mức testosterone giảm mạnh do tuổi tác hoặc bệnh lý, cơ thể dễ phản ứng bằng cơn bốc hỏa.
• Do bệnh lý về tinh hoàn, tuyến thượng thận: Các tổn thương hoặc suy giảm chức năng tinh hoàn, tuyến yên hoặc tuyến thượng thận có thể ảnh hưởng đến cân bằng hormone nam, nguy cơ gây bốc hỏa kèm theo các rối loạn nội tiết khác.
• Tác dụng phụ của thuốc điều trị: Liệu pháp ức chế androgen thường dùng trong điều trị ung thư tuyến tiền liệt là nguyên nhân phổ biến gây bốc hỏa ở nam giới. Thuốc chống trầm cảm, corticosteroid, thuốc giãn mạch cũng có thể góp phần gây rối loạn này.
• Áp lực, căng thẳng tâm lý: Stress kéo dài ảnh hưởng trực tiếp đến trục não bộ – nội tiết, gây rối loạn điều hòa hormone. Các tình trạng lo âu, trầm cảm cũng làm exacerbation tình trạng bốc hỏa.
• Yếu tố môi trường, thói quen sống: Thức khuya, sử dụng rượu bia, chất kích thích, hút thuốc lá và không rèn luyện thể chất thường xuyên có thể làm giảm testosterone nội sinh và thúc đẩy khởi phát cơn bốc hỏa.

Đối tượng nguy cơ cao bị bốc hỏa

• Nam giới sau tuổi 30, trung niên: Từ sau tuổi 30, lượng testosterone bắt đầu suy giảm trung bình 1-2% mỗi năm. Đến độ tuổi trung niên (40 – 60), tỷ lệ nam giới gặp bốc hỏa do suy giảm nội tiết tăng cao.
• Người đang điều trị ung thư tuyến tiền liệt: Khoảng 70-80% nam giới điều trị bằng liệu pháp giảm androgen sẽ trải qua hiện tượng bốc hỏa trong quá trình điều trị hoặc sau đó. (Nguồn: American Urological Association, 2020)
• Người có lối sống thiếu lành mạnh: Lười vận động, ăn uống không khoa học, sử dụng chất kích thích và thiếu ngủ đều là yếu tố thúc đẩy bốc hỏa. Đây là nhóm có nguy cơ bị rối loạn hormone cao nhất ở người trẻ.

Ảnh hưởng của bốc hỏa đến chất lượng đời sống tình dục nam giới

• Tác động đến ham muốn, khả năng sinh lý; Bốc hỏa thường đi kèm suy giảm testosterone, làm giảm libido (ham muốn tình dục), rối loạn cương dương, xuất tinh sớm và ảnh hưởng đến chất lượng cực khoái. Ngoài ra, tâm lý e ngại cơn nóng đột ngột cũng khiến nam giới tránh né quan hệ.
• Biện pháp cải thiện tình trạng rối loạn chức năng tình dục do bốc hỏa: Các biện pháp như tập luyện vùng chậu, sử dụng testosterone thay thế đúng chỉ định, thực phẩm bổ sung kẽm, vitamin D và các thuốc hỗ trợ cương dương (nếu có chỉ định) được xem là lựa chọn hiệu quả.
• Tư vấn hỗ trợ tâm lý về đời sống vợ chồng: Tham vấn tâm lý đôi lứa giúp người bệnh và bạn đời hiểu rõ vấn đề sinh lý, khơi thông cảm xúc và gắn kết. Đây là yếu tố quan trọng để vượt qua khủng hoảng tình dục do nguyên nhân y khoa.

Biện pháp phòng ngừa, kiểm soát và điều trị bốc hỏa

• Thay đổi lối sống, chế độ sinh hoạt: Ngủ đủ giấc, tập luyện thể thao đều đặn, giảm thức uống chứa caffeine, rượu bia, tránh stress là biện pháp đầu tay để kiểm soát tình trạng bốc hỏa lành tính.
• Sử dụng liệu pháp hormone nếu cần: Liệu pháp thay thế testosterone (TRT) có thể được chỉ định khi nồng độ testosterone đã giảm thấp và gây ảnh hưởng nghiêm trọng. Tuy nhiên, cần theo dõi sát các chỉ số về tim mạch, tuyến tiền liệt khi điều trị.
• Hỗ trợ tâm lý, giảm stress: Tâm lý trị liệu giúp người bệnh hiểu và kiểm soát các phản ứng cảm xúc do bốc hỏa. Kỹ thuật thư giãn, thiền định, yoga mang lại hiệu quả giảm đáng kể tần suất cơn bốc hỏa.
• Kiểm soát các bệnh lý nền: Điều trị tốt các bệnh như tiểu đường, cao huyết áp, bệnh tim mạch sẽ giúp tạo nền tảng sinh lý ổn định, giảm diễn tiến nặng hơn của bốc hỏa.
• Các biện pháp tự nhiên, bài thuốc hỗ trợ: Các thảo dược như Nhân sâm, Đông trùng hạ thảo hoặc Maca Peru đã được ghi nhận có tác dụng phục hồi sinh lực, cân bằng nội tiết tố. Tuy nhiên, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước sử dụng.

Câu hỏi thường gặp về bốc hỏa ở nam giới

Bốc hỏa ở nam có giống mãn dục nam không?

Bốc hỏa là một triệu chứng của hội chứng mãn dục nam. Có ngăn ngừa hoàn toàn được không? Có thể cải thiện đáng kể thông qua thay đổi lối sống kết hợp điều trị nội tiết đúng cách.

Bốc hỏa ở nam giới có liên quan các bệnh lý mãn tính không?

Bốc hỏa thường đi kèm với các triệu chứng của hội chứng suy giảm androgen (andropause) và có thể liên quan tới nguy cơ bệnh tim mạch, tiểu đường type 2 và béo phì.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Nếu cơn bốc hỏa xảy ra kéo dài (>1 tháng), gây ảnh hưởng đến sinh hoạt, kèm theo giảm ham muốn tình dục, sụt cân bất thường hoặc các dấu hiệu nội tiết khác, người bệnh cần đi khám chuyên khoa nội tiết hoặc nam khoa.

Xem thêm bài viết: Rối loạn chức năng tình dục nam giới: Nguyên nhân và cách khắc phục

Kết luận

Bốc hỏa ở nam giới không chỉ là dấu hiệu sinh lý bình thường theo tuổi tác mà còn có thể là biểu hiện rối loạn nội tiết nghiêm trọng. Nam giới cần chủ động nắm bắt triệu chứng, duy trì lối sống khoa học và đến gặp bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường.

Tài liệu tham khảo

[1] Mayo Clinic. (2021). Andropause – Symptoms and management.

[2] American Urological Association. (2020). Hot flashes in men receiving androgen deprivation therapy.